Na terugkomst uit Singapore betrokken wij begin 2004 een nieuwbouwhuis. Bärbel hield altijd al van gloedvolle kleurtjes en verschillende lichtintensiteiten in de woning en gebruikte daarvoor sfeerkaarsen en met sjaaltjes afgedekte lampjes. Een paar jaar later liet ik me als groepsleider door enthousiaste medewerkers voorlichten over de nieuwste technologische trend van Zigbee Mesh netwerken, en hoe het Hue-verlichtingssysteem daarop gebaseerd was (mijn groep gaf op een aantal fronten ondersteuning aan ontwikkelteams bij Philips Licht). Dat was overigens net ná de Sense & Simplicity hype, toen ik als overall projectleider een zeer gemotiveerd team aanstuurde om de technische invulling te realiseren van de mooie, maar o-zo-wilde ideeën van Philips Design medewerkers omtrent sfeercreatie en bedieningsmogelijkheden. Uiteindelijk resulteerde dat in 2005 in een soort rondreizende roadshow, het Simplicity Event, om het nieuwe en frisse imago van Philips uit te dragen. Het is dus niet verwonderlijk dat Philips Hue niet veel later lampje na dimmer na schakelaar na bewegingssensor zijn intrede deed in onze nieuwe woning. Dat was ook de tijd van de transitie naar ledverlichting om stroom en onderhoudskosten te besparen. Het waren relatief hoge investeringen, maar door het gebruiksgemak en met wat geduld (levensduur van lampen) zou dit uiteindelijk gunstiger uitpakken. Het duurde toch tot na 2024 voordat alle normale gloei-, halogeen- en spaarlampen vervangen waren, afhankelijk van oude voorraad en beschikbaarheid van passende vervangers, of simpelweg omdat ergens nog een “vergeten peertje” rondhing. Qua verlichting is de stroombesparing zeker gereduceerd: 80% minder verbruik, niet alleen vanwege LED technologie, maar vooral ook omdat lampen niet onnodig aan staan en vaker gedimd worden. Daarbij is het ook vermeldenswaard dat in 2012 het gebruik van zonnepanelen actief werd gestimuleerd vanuit regering en elektriciteitsbedrijf, zodat ik relatief gunstig 15 panelen kon laten plaatsen op mijn platte dak (hierover meer op de pagina over zonne-energie).
Het Hue-systeem heeft in de loop de jaren diverse upgrades gehad, vaak naar aanleiding van klanten feedback of innovaties bij concurrenten. Dat leidde helaas al te vaak tot wat moeizame (her-)configuraties, tenzij je precies deed wat de designers voor je bedacht hadden. Persoonlijk heb ik liever de controle over installatiedetails, zonder teveel toeters en bellen. Maar dat is een kwestie van smaak, denk ik. In het begin gebruikten wij de Hue-verlichting als gesloten, op zichzelf staand systeem. Dat veranderde toen ik na mijn vervroegde pensionering in 2018 besloot het woongenot met name in de steeds heter wordende zomermaanden te verhogen door rolluiken te laten monteren (we voegden in dat opzicht meer dan alleen rolluiken toe, maar dat is hier niet relevant). We kozen voor Somfy motoren en afstandsbedieningen, inclusief een Tahoma Box waarmee eenvoudige automatiseringen in te stellen waren. Al snel kwam ik erachter dat je ook moest controleren of er ramen open stonden (je kunt een rolluik dan beter niet dichtdoen), en dat je moest kunnen meten hoe sterk de zon scheen (zodat je bijtijds de warmte buiten kunt sluiten). Naast de rolluiken en sensoren kon tot mijn verrassing ook het Hue-systeem geïntegreerd worden in de Tahoma Box. Het voordeel was evident: zodra de rolluiken dicht waren een paar lampjes aandoen om het duister te verdrijven. Na een tijdlang worstelen met de beperkte mogelijkheden van Somfy, een uitstapje naar IFTT (If This Then That) en diverse andere home automation alternatieven, besloot ik het gratis pakket Home Assistant op mijn Synology server te installeren. De gebruiksmogelijkheden leken onbegrensd! Regelmatige updates en verbeteringen beantwoordden steeds aan mijn voortschrijdende wensen. Alle bedieningen en automatiseringen waren recht-toe-recht-aan in te stellen, en toegankelijk vanaf elke PC en Android telefoon. Het voelde een beetje als het Walhalla voor mij!
Okay, even eerlijk zijn: het was niet meteen rozengeur en maneschijn!
In eerste instantie gebruikte ik Home Assistant alleen als vervanging van de inflexibele automatiseringstoepassingen van Tahoma en Hue. Dat betekent dat er binnen dat pakket softwareapplicaties zijn die communiceren met Hue en Tahoma, en die regelmatig na updates van beide systemen weer bijgewerkt moesten worden. Ook wilde Somfy in die tijd niet echt haar API’s vrijgeven. Een API (Application Programming Interface) is een stukje software dat twee verschillende systemen met elkaar laat communiceren. Het fungeert als een gestandaardiseerde brug die verzoeken van jouw app naar een server stuurt, het antwoord ophaalt en terugbrengt. De enthousiaste ontwikkelaars achter Home Assistant (een open source initiatief) deden veel aan reverse engineering om alternatieven voor die API’s te bedenken, maar werden soms verrast door veranderingen in Tahoma of Hue, waardoor mijn eigen installatie vreemd gedrag vertoonde, ik uren lang zocht naar de achterliggende oorzaken, en soms door mijn onwetendheid alles van scratch af aan moest opbouwen. Als het mijn hobby niet was, zou ik opgegeven hebben!
Verder heb je bij Home Assistant toch wel enige technische affiniteit nodig, en moet je bereid zijn om al doende te leren. De documentatie is prima, maar het is geen gestructureerd leerboek, dus je moet wel het geduld opbrengen om van (internet-)pagina naar pagina te zwerven om een en ander te begrijpen. Gelukkig zijn er zeer actieve fora waar je ziet dat anderen soortgelijke problemen hebben, en welke oplossingen daarvoor aangeraden worden. Nu, na 6 jaar gebruik van het pakket, leer ik nog steeds bij, maar kan ik wel stellen dat de huidige hardware- en softwareconfiguratie veel “intelligenter” is dan vroeger bij mijn eerste stappen. En nog steeds weet ik dat anderen vele malen handiger en efficiënter zijn als ik ooit zal worden.
Het is hier niet de bedoeling om alle stappen in de geschiedenis van mijn installatie op te schrijven. Anno 2026 beschik ik over een Home Assistant Green box, aangesloten op mijn ethernet LAN, met Zigbee en Z-Wave antennes, en (noodzakelijk kwaad) een WiFi router. De Hue-bridge is opgeruimd; Tahoma is alleen nog een low-level interface box naar Home Assistant. Ik bouw mijn eigen interfaces en toepassingen, en controleer ondertussen ook mijn zonne-energiesysteem met zelfgemaakte batterijsystemen. Het zal duidelijk zijn dat dit echte hobby is! Software, hardware, mechanica, en dat alles om verschillende redenen: woongenot, kostenbesparing, energietransitie, beveiliging, en vooral veel plezier bij het oplossen van ingewikkelde puzzels. In volgende berichten zal ik steeds een bepaald aspect toelichten, waarvan ik denk dat dit interessant kan zijn voor anderen. Voor mijzelf is het tevens een archief en naslagwerk.